Kapat

İyonik ve Kovalent Bağ Konu Anlatımı

Anasayfa
Kimya İyonik ve Kovalent Bağ Konu Anlatımı
iyonik ve kovalent bağ, iyonik bağların oluşumu, kovalent bağ oluşumu

Birçok kişinin merak ettiği konulardan biri de iyonik ve kovalent bağ oluşumlarıydı. Bu yazımızda iyonik bağ oluşumu ve kovalent bağ oluşumu konusunu sırasıyla detaylı olarak işleyeceğiz. Öncelikle iyonik bağlar ile konumuza giriş yapalım…

İyonik Bağların Oluşumu

Metaller ve ametaller arasında elektron alışverişine dayanan bağ oluşumuna iyonik bağ denir. Bildiğiniz üzere metaller elektron vermek isteyeceklerdir ve verdiklerinde pozitif yüklüdürler. Ametaller ise elektron almak isterler ve elektron aldıklarında negatif yüklüdürler. Bu bağlamda ametal atomu elektron almak isterken, metal atomu elektron vermek istiyor. İşte bu durum atomlar arasında bir bağ oluşumuna sebep olur ve “Alan razı, veren razı” şeklinde nitelendirilebilir. Bu bağ çeşidi iyonik bağ olarak adlandırılır.

ÖRNEK: Sodyum (11Na) atomu ile flor (9F) atomu arasında oluşan iyonik bağı inceleyelim:

11Na bildiğiniz gibi 1A grubunda yer alan bir metaldir. 9F ise 7A grubunda bulunan bir ametaldir. Her iki atomun da elektron dizilimini yapacak olursak;

11Na: 2 ) 8 ) 1 )  →  Sodyum son katmanındaki fazladan olan 1 elektronunu flora vermek üzere kendi üzerinden atacaktır ve oktet kuralına göre soy gaza dönüşecektir.

9F: 2 ) 7 )  →  Flor ise ihtiyacı olan 1 elektronu sodyumun verdiği ile karşılar ve oktet kuralına göre bir soy gaza, yani kararlı atoma dönüşecektir.

Son durumda her iki atom da kararlı hale geçer ve aşağıdaki gibi iyon durumuna dönüşürler.

Na+: 2 ) 8 )

F: 2 ) 8 )

Görüldüğü gibi sodyum elektron verdiği için pozitif, flor da elektron aldığı için negatif iyon haline dönüşmüş oldu. Her iki atomun da yükleri zıt işaretli olmasından dolayı doğal olarak birbirlerine bir çekme kuvveti uygulayacaklardır. İki atom arasında oluşan bu elektriksel çekme kuvveti, NaF iyonik bağlı bileşiğini meydana getirecektir.

NOT: Oluşan iyonların yükleri arttıkça iyonik bağın kuvveti de artacaktır. Yani iyonlar ne kadar zıt yükle yüklenirse, birbirlerini ne kadar büyük bir kuvvetle çekerse bağ sağlamlığı da bu ölçüde artar.

Evet, iyonik ve kovalent bağ çeşitlerinden ilkini anlattık. Şimdi de kovalent bağ oluşumunu detaylı bir şekilde inceleyelim…

Kovalent Bağ Oluşumu

Ametaller genel olarak elektron alma eğiliminde olduklarından birbirleri ile bileşik oluştururken elektron alışverişi yapamazlar. Bundan dolayı da iki ametal atomu arasında iyonik bağ oluşumu gözlenmez. Ancak ametal atomları son katmanlarında bulunan elektronlarını ortaklaşa kullanarak kararlı hale ulaşabilirler. İşte bu durum sonucunda elektron ortaklaşmasıyla oluşan bağ çeşidine kovalent bağ adı verilir.

NOT: Genel olarak baktığımızda iyonik ve kovalent bağ oluşumları mantık olarak aynıdır. Yani her iki bağ çeşidinde de atomlar kararlı hale geçmek ister. Ancak bu durum iyonik bağda elektron alışverişi ile olurken, kovalent bağda elektron ortaklaşması ile olmaktadır.

Bir kovalent bağın oluşması için iki adet elektron gerekmektedir. Böylelikle iki atom arasında kurulan kovalent bağın sayısı, ortaklaşa kullanılan elektron çiftinin sayısı kadar olur.

ÖRNEK: Kovalent bağ oluşumunu daha anlaşılır şekilde göstermek amacıyla H2 molekülünü inceleyelim…

Bildiğiniz gibi H2 molekülünü meydana getiren hidrojen atomlarının sadece birer elektronları vardır. Her iki hidrojen atomu da kendilerini en yakın soy gaza, yani helyuma benzeterek dublet kuralına uymaları için kendilerinde bulunan birer elektronlarını ortak olarak kullanırlar. Böylelikle her iki hidrojen atomunun yörüngesinde de iki adet elektron döner ve dublet kuralına uyarlar. Bu olay esnasında bir çift elektronun ortaklaşa kullanılması sonucunda kovalent bağ oluşum gösterir. Bu da iki hidrojen atomunu bir arada tutan bağdır ve H2 molekülünün oluşmasını sağlar.

iyonik ve kovalent bağ, kovalent bağ oluşumu

iyonik ve kovalent bağ, kovalent bağ oluşumu

ÖRNEK: F2 molekülünün kovalent bağ ile oluşumunu inceleyelim.

Flor atomlarının kararlı hale geçebilmeleri için 1 adet elektron almaları gerekmektedir. İki flor atomu son katmanlarında bulunan 7 elektronlarından birer tanesini ortaklaşa kullanırlarsa kararlı hale geçebilmektedirler. Bu şekilde de F2 molekülü oluşum gösterir.

iyonik ve kovalent bağ, kovalent bağ, iyonik bağ

Oktet kuralı başta olmak üzere ametal atomlarının kararlı hale geçebilmeleri için bazen birden fazla elektron çiftini ortaklaşa kullanmaları gerekebilir. Bu durumda ortaklanan elektron çifti sayısı kadar kovalent bağ oluşacağından birden fazla bağ meydana gelebilir. Eğer iki ametal atomundan da birer adet elektron ortak kullanılıyorsa, yani bir elektron çifti ortaklanıyorsa bu durumda bir adet kovalent bağ oluşur. Eğer iki adet elektron çifti (2’şerden toplam 4 elektron) ortaklanıyorsa da iki adet kovalent bağ oluşacaktır. Buna en güzel örnek O2 molekülünün oluşumudur.

ÖRNEK: O2 molekülünün kovalent bağ ile oluşumunu inceleyelim.

Öncelikler oksijen atomunun elektron dağılımını yapalım:

8O: 2 ) 6 )

Oksijenin oktet kararlılığına geçebilmesi için iki adet elektrona ihtiyacı vardır. Eğer iki adet oksijen atomu ikişer elektronlarını ortaklaşa kullanırlarsa O2 molekülü meydana gelir. İki elektron çifti ortaklandığı için dolayısıyla oksijen atomlarının aralarında iki adet kovalent bağ oluşacaktır.

iyonik ve kovalent bağ, kovalent bağ, iyonik bağ

NOT: Her zaman için iyonik ve kovalent bağ oluşmasında rol oynayan elektronlar son katmanda bulunan değerlik elektronlardır. Kovalent bağlar oluşurken son katmandaki elektronlardan bazıları ortak kullanılırken, bazıları da ortak kullanılmaz. Ortak kullanılan elektronlara ortaklanmış elektron çifti, ortak kullanılmayan elektronlara da ortaklanmamış elektron çifti denmektedir.

Tam anlamıyla iyonik ve kovalent bağ oluşumları bu şekilde gerçekleşmektedir. Bu konu hakkında aklınıza takılan herhangi bir soru olursa, bizlere yazı altından yorum yaparak sorularınızı bize ulaştırabilirsiniz. Mümkün olan en kısa süre içerisinde sorunuz cevaplanacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir