Kapat

Bileşiklerin Adlandırılması

Anasayfa
Kimya Bileşiklerin Adlandırılması

Bu yazımızda bileşiklerin adlandırılması konusunu detaylı olarak ele alacağız. Bileşikleri doğru şekilde adlandırabilmek için öncelikle bazı önemli iyonların isimleri ezberimizde olmalıdır. Tabii bundan önce kök iyonun ne olduğuna bir göz atalım.

Kök İyonlar

Pozitif (+) ya da negatif (-) yüklü atom gruplarına kök adı verilir. Unutmayınız ki, kökler bileşik olarak nitelendirilemez ve farklı tür atomlar içerirler. Örneğin Cl, H+ gibi iyonlar kök olarak tanımlanamaz. NO3+ ve NH4+ kök iyona örnek verilebilir.

bileşiklerin adlandırılması, bileşiklerin isimlendirilmesi

Adlandırma Kuralları

Genellikle bileşiklerin adlandırılması belli başlı kurallar çerçevesinde yapılmaktadır. İlk olarak metal – ametal bileşiklerinin nasıl adlandırılacağına bakalım.

Metal – Ametal Bileşiklerin Adlandırılması

Formül: Metalin adı + ametalin adı + ür eki

Biri metal atomu, diğeri ametal atomu olmak üzere bir bileşik oluşmuşsa, yukarıdaki formüle göre adlandırma yapılır.

ÖRNEKLER:

NaCl –> Sodyum klorür

KF –> Potasyum Florür

İSTİSNAİ DURUMLAR

Metal – ametal adlandırmalarında bazen ür eki almayan bileşikler olur. Bunlar;

Oksijen – Oksit

Kükürt – Sülfür

Azot – Nitrür

Fosfor – Fosfür

şeklinde özel olarak isimlendirilmektedir. Eğer metal – ametal bileşiklerin sonunda bu elementlerden varsa, yukarıdaki gibi adlandırma yapılmalıdır.

ÖRNEKLER:

BaS –> Baryum Sülfür

CaO –> Kalsiyum Oksit

Metal – Kök Bileşiklerin Adlandırılması

Formül: Metalin adı + kökün adı

Eğer bir metal, herhangi bir kökle bileşik oluşturmuşsa bu bileşiklerin adlandırılması yukarıdaki formül çerçevesinde yapılmalıdır. Burada herhangi bir istisnai durum yoktur.

ÖRNEKLER:

CaCO3 –> Kalsiyum Karbonat (CO3 = Karbonat Kökü)

KNO3 –> Potasyum Nitrat (NO3 = Nitrat Kökü)

KMnO4 –> Potasyum Permanganat (MnO4 = Permanganat Kökü)

Kök – Ametal Bileşiklerinin Adlandırılması

Formül: Kökün adı + ametalin iyon adı

Bir ametal iyonu ile bir kök iyonu bileşik oluşturmuşsa, yukarıda belirtilen formül eşliğinde bileşiklerin adlandırılması yapılır.

ÖRNEKLER:

NH4Cl –> Amonyum Klorür

(NH4)3P –> Amonyum Fosfür

Kök – Kök Bileşiklerin Adlandırılması

Formül: Kökün adı + Kökün adı

İki kök iyonu birleşerek kök – kök bileşiklerini oluşturabilir. Bu durumda önce birinci kökün adı, sonra ikinci kökün adı söylenerek bileşik adlandırılmış olur.

ÖRNEKLER:

(NH4)2SO4 –> Amonyum Sülfat

NH4NO3 –> Amonyum Nitrat

Ametal – Ametal Bileşiklerinin Adlandırılması

Formül: 1. Ametalin Sayısı + 1. Ametalin Adı + 2. Ametalin Sayısı + 2. Ametalin Adı

Ametal – ametal bileşiklerin adlandırılması için yukarıda belirtilen formül kullanılır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, ametal sayılarının Latince sayılarla ifade edilmesidir. Aşağıdaki tabloda Latince olarak sayılar 1’den 10’a kadar gösterilmiştir.

bileşiklerin adlandırılması, latince sayılar, latince

1’den 10’a Kadar Latince Sayılar

ÖRNEKLER:

PCl3 –> Fosfor triklorür

SiO2 –> Silisyum dioksit

CO –> Karbon monoksit

N2O5 –> Diazot pentaoksit

NOT: Eğer bileşikte birinci ametalin sayısı 1 ise, bu okunmaz. Ancak ikinci ametalin sayısı 1 olursa okunmak zorundadır. (CO bileşiğinde olduğu gibi)

Değişken Değerlikli Metal Bileşiklerin Adlandırılması

Formül: Metalin adı + Metalin değerliği + Ametalin iyon ismi veya kökün ismi

Bazı metaller birden fazla pozitif değerlik alabilirler. Bu durumda metalin değerliği parantez içerisinde belirtilmeli ve okunmalıdır. Aşağıdaki tabloda bu durum gayet anlaşılır şekilde gösterilmiştir.

bileşiklerin adlandırılması

Değişik Değerlikli Bileşiklerin Adlandırması

NOT: Formülünde H2O içeren bileşikler isimlendirilirken H2O’nun sayısı ve ardından hidrat şeklinde adlandırma yapılır.

Örneğin; Na2CO3.5H2O = Sodyum Karbonat Pentahidrat

Bileşiklerin isimlendirilmesi konu anlatımımızı burada noktalıyoruz. Kimya konu anlatımları adına daha fazla bilgi edinmek için İyonik ve Kovalent Bağ başlıklı yazımıza da göz atabilir ve bağ oluşumlarını detaylı olarak inceleyebilirsiniz. Aklınıza takılan herhangi bir soru olduğunda yorum olarak yazı altına yazmanız yeterli olacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir